ŻARÓW. Znalezisko kości mamuta oraz ślad pobytu człowieka sprzed ponad 20 tys. lat p.n.e., na które przypadkowo wiosną 2005 r. natknęli się mieszkańcy gminy Żarów, po wielu latach badań okazuje się najstarszym śladem pobytu człowieka nie tylko na obszarze gminy Żarów, lecz całego powiatu świdnickiego.

Odkrycie sprzed lat
W 2005 r. niewielka żwirownia, oddalona około 3 km na północ od Żarowa, stała się znana w całej Polsce. To w „Wiadomościach Świdnickich” jako pierwsi pisaliśmy o tym, że niedaleko wsi Kruków w ścianie wyrobiska znaleziono szczątki kostne mamuta oraz ślad pobytu człowieka z okresu górnego paleolitu.
Kieł wystający ze skarpy zauważyli mieszkańcy gminy Monika i Daniel Brylowie. Pierwsze co zrobili, to powiadomili służy archeologiczne, które natychmiast skierowały tam ekipę naukową. Pierwszymi naukowcami, którzy wtedy dotarli do znaleziska, byli doktor Andrzej Wiśniewski z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Paweł Socha, paleozoolog, i Joanna Wójcik, studentka archeologii. Ze ściany piaskowni koło Krukowa wystawał ogromny kieł. Na szczątki kostne w postaci fragmentu łopatki oraz ciosu mamuta natrafiono w osadach żwirowo-piaszczystych południowej ściany wyrobiska. Leżące kości odnaleziono również pod jedną ze ścian wyrobiska żwirowni.

Najstarsze
W ciągu siedmiu lat od tego odkrycia szczątki prehistorycznego zwierzęcia doczekały się dwóch publikacji naukowych oraz badań izotopowych przeprowadzonych w centrum biogeochemicznym Uniwersytetu Zachodniej Australii w Perth (The University of Western Australia, Perth). Tuż po tym odkryciu pracownicy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, dr Tomasz Płonka i dr Andrzej Wiśniewski, znaleźli w północnej ścianie żwirowni niewielki wiór krzemienny o wymiarach 33x9,4x2 mm. Narzędzie to pierwotnie zostało oddzielone od bryły krzemienia, tzw. rdzenia po uprzednim przygotowaniu powierzchni uderzeń, tzw. zaprawieniu. Cechy odnalezionego narzędzia krzemiennego wskazują, że nie jest on starszy niż przemysły górnopaleolityczne sprzed 40-14 tys. lat p.n.e. Znalezisko to jest więc najstarszym śladem pobytu człowieka nie tylko na obszarze gminy Żarów, lecz całego powiatu świdnickiego.

Będą szukać dalej
Wkrótce po sensacyjnym odkryciu podjęto systematyczne prace wykopaliskowe, a ich efektem są odnalezione 43 fragmenty zniszczonych ciosów. Zwierzęce szczątki pochodzą od mamuta włochatego Mammuthus primigeniu, który  pojawił się około 750 tys. lat temu. Analiza odnalezionych szczątków wykazała, że należą one do jednego osobnika, którego wiek można szacować na 18 do 50 lat.
Czy na terenie gminy Żarów znajdują się inne, być może liczniejsze ślady pobytu ludności, która 20 tys. lat p.n.e. polowała na olbrzymie, mierzące ponad 3 metry wysokości i ważące 7 ton mamuty? Odpowiedź na to pytanie przyniosą dalsze badania archeologiczne planowane przez Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Odnalezione w 2005 r. szczątki prehistorycznego zwierzęcia, przygotowywane są obecnie do ekspozycji w Żarowskiej Izbie Historycznej.

Violetta Zdziechowska-Mazurek